BUYUK URARTU OTELI

• Kaleler •

VAN Kalesi

Van il merkezinin sınırları içerisinde olup, merkeze 5 km. mesafede bulunmaktadır.Van ovasındaki doğu batı doğrultusunda uzanan kaya kütlesi üzerine kurulmuştur. Kayalık, 20120 m arasında değişen genişlikte, 1800 m uzunluğunda ve 100 m. yüksekliğinde doğal bir kütleye sahiptir. Güneyden sarp ve dik, kuzeyden meyilli topografik bir özellik göstermektedir. Üç bölümlü kalenin kuzeydeki çıkış yolu, batıdan doğuya doğrıı hafif rampa şeklindedir.

ÇAVUŞTEPE Kalesi

Van'ın Gürpınar ilçesine bağlı çavuştepe köyünde yer almaktadır. Van'a 25 km, Gürpınar ilçe merkezine 10 km, mesafede, Van-Hakkari karayolunun hemen güney tarafında bulunmaktadır.Bol Dağı silsilesinin batı ucunda kurulmuş olan kale, aşağı ve yukarı kalelerden oluşmaktadır.Kale, II. Sarduri tarafından M.Ö. 764-734 tarihleri arasında yaptırılmıştır. Kurucusuna izafeten kale, Sardur'un şehri anlamında "Sardurihinili" olarak adlandırılmaktadır. Burası İ.Ü. Edebiyat Fakültesi'nden Prof. Dr. Arif Erzen tarafından 1961-I986 yılları arasında yürütülen kazılar sonucunda ortaya çıkarılmıştır.

AYANIS Kalesi

Van'a 35 km. mesafedeki Ayanıs köyünün kuzeybatısında bir tepe üzerine kurulmuştur. Doğubatı doğrultusunda uzanan tepe, 150 m. genişliğinde, 400 m. uzunluğunda, Van Gölü'nden 250 m. yüksekliktedir. Kale'de 1989'dan itibaren E.Ü. Edebiyat Fakültesi Önasya Arkeolojisi Bölümü'nden Prof. Dr. A. Çilingiroğlu başkanlığında bir ekip tarafından kazılar yürütülmektedir. Kazılar sonucu elde edilen mimari ve diğer küçük buluntular...

TOPRAKKALE

Van il merkezinin kuzeydoğusunda Zimzim dağları silsilesine bağlı kayalık bir tepe üzerinde yer almaktadır. Kuzey - güney doğrultusundaki 400 m uzunluğunda, 60-70 m genişliğinde ve 200 m yüksekliğinde kayalıklara oturan kale, Van'a hakim konumdadır. Kale Urartu kralı II. Rusa tarafından M.Ö. 685-645 tarihleri arasında yaptırılmıştır. Burası Tuşba'dan sonra Urartu Krallığı'nın ikinci idare merkezi durumundadır.

Diğer Kaleler

Van ve çevresinde bunlardan başka küçüklü büyüklü bir çok kale daha bulunmaktadır. Bu kalelerden bir kısmı Urartu dönemine ait olup, diğerleri ortaçağ ve son-çağ a rasından kalmadır. Bunların başlıcaları Aşağı ve Yukarı Zivistan kalesi, "Beyüzümü" kalesi, "Çatak" Kalesi, "Hamurkesen" (diğer adıyla Zernek) Kalesi, "Hişet" Kalesi, "Pizan" (diğer adıyla örenkale) kalesi, "Kalecik", "Zernaki Tepe" Kalesi, "Muradiye" Kalesi, "Albak" (Başkale) Kalesi, "Deliçay" Kalesi, "Yoncatepe" Kalesi ve "Müküs" Kalesi teşkil etmektedir.

• Camiler •

Van Ulu Cami

Eski Van şehrinde Tebriz Kapı ile İskele Kapı arasında yer almaktadır. Bugün oldukça harap olan yapıyı, 1913'deki W. Bachman'ın fotoğraf ve çizimleri ile I 9 70-19 71 sezonlarında Prof. Dr. Oktay Aslanapa'nın yapmış olduğu kazılarda elde edilen buluntularla tanımak mümkün olmuştur. 0. Aslanapa'nın camiyi 14. yüzyıl başlarına tarihlendirmesine karşın, tarihi sürece ve yapı hususiyetlerine baktığımızda Selçuklu devrinde yapılmış olduğu anlaşılmaktadır. 15 71 tarihli Van vilayeti evkaf tahrir defterinde Cami-i Kebir'in Şah-ı Ermen evkafından olduğunun belirtilmesi bunu teyid etmektedir.

Kızıl Cami

Eski Van'ın doğusunda Tebrizkapı mahallesinde bulunmaktadır. Sinaniye Cami veya Tebriz kapısı Camisi olarak da adlandırılmaktadır. Bugünkü caminin minaresi Selçuklu döneminden, cami kısmı ise, Osmanlı devrinden kalmadır. Üzerinde kitabe bulunmadığından hangi tarihte yapıldığı belli değildir.Selçuklu devrinden kalma minare kare kaide üzerinde silindirik gövdeli olarak yükselmektedir.

Hüsrev Paşa Cami

Eski Van'ın Ortakapı mahallesinde bulunmaktadır. Cami medrese, türbe ve imaretten oluşan bir külliye içerisinde yer almaktadır. Cami giriş kapısı üzerindeki kitabesine göre, Van Beylerbeyi Köse Hüsrev Paşa tarafından 1567 tarihinde yaptırılmıştır. Mimar Sinan'ın eserleri arasında sayılmaktadır.

Kaya Çelebi Cami

Eski Van'ın Ortakapı mahallesinde surlara yakın bir yerde bulunmaktadır. Vakhyesine göre Kaya Çelebi Zade Koçi Bey tarafından 1660 tarihinde yapımına başlanmış, ancak Koçi Bey'in idam edilmesi üzerine 1663 yılında, Cem Dedemoğlu Mehmet Bey tamamlatmıştır. 1993 yılında Vakıflar Genel Müdürlüğü'nün yapmış olduğu onarımlardan sonra, ibadete açılmıştır.

Hamurkesen Cami

Gürpınar ilçesine bağlı, Hamurkesen Köyü'nün içerisinde, kalenin doğu tarafında yer almaktadır. Giriş kapısı üzerindeki kitabesine göre, Seyyid Muhammed tarafından 1122 (1710) tarihinde yaptırılmıştır.Kare planlı, tek kubbeli bir harimden oluşmaktadır. Yıkılan kubbesi son yıllarda Vakıflar Genel Müdürlüğü tarafından yeniden yaptırılmıştır. Düzgün kesme taş malzeme kullanılan yapıda sadece kuzey cephe taç kapıyla hareketlendirilmiştir. İçerisinde herhangi bir süslemeye yer verilmemiş olup, mihrap yarım daire planlı bir niş seklindedir.

Horhor Cami

Eski Van'ın Horhor bahçelerine yakın bir yerinde yer almaktadır. Kitabesi ve vakfiyesi bulunmadığından hangi tarihte ve kim tarafından yaptırıldığı bilinmemektedir. Mimari özelliklerine bakarak XVIII. yüzyıla tarihlendirilmektedir. Cami enine dikdörtgen planlı olup, güney ve doğu duvarları günümüze ulaşmıştır. Kıb1e duvarının ortasına yerleştirilmiş caminin taş mihrabı önemlidir. Dışa taşıntılı mihrap, dikdörtgen görünüşlü, istiridye yivli kavsara ile sonlanan beş kenarlı niş şeklindedir. Mukarnaslı bir tepeliği bulunmaktadır. Üzerinde kök boyalarla yapılmış kalemişi süslemeler mevcuttur.

Abbasağa Cami

Eski Van'ın kuzeybatı tarafında, Horhor Cami ile Ulu Cami arasında yer almaktadır. Kitabesi bulunmadığından kim tarafından ve hangi tarihte yaptırıldığı kesin olarak bilinmemektedir. Ancak mimari durumuna bakarak XVIII-XIX. yüzyıllara tarihlendirilmektedir.

Enine dikdörtgen planlı caminin duvarları sağlam olup, üst örtüsü yıkılmıştır. Duvarlar altta taş, üstte kerpiçle yapılmıştır. Harime kuzey cephenin ortasına açılmış bir kapıdan girilmektedir. Giriş ekseninde, kıble duvarının ortasına yerleştirilmiş yarım daire planlı bir niş şeklinde mihrap bulunmaktadır

• Kilise ve Adalar •

Akdamar Kilisesi ve Adası

Gevaş ilçesinin sınırları dahindeki Aktamar Adası'nda yer almaktadır. Adanın güney doğusuna kurulmuş olan kilise, Kutsal Haç adına Vaspurakarı Kralı I. Gagik tarafından Keşiş Manuel'e yaptırılmıştır. Kilisenin kuzeydoğusundaki şapel 1296-1336 tarihlerinde; batısındaki jamaton 1793 tarihinde; güneyindeki çan kulesi 18. yüzyıl sonlarında ilave edilmiştir. Kuzeyindeki şapelin ise tarihi bilinmemektedir.

Albayrak St. Bartholomeus Kilisesi

Başkale ilçesine bağlı Albayrak köyünde bulunmaktadır. Büyük Zap Vadisine bakan bir tepe üzerine kurulmuş olan kilise ve jamaton aynı tarihte yapılmıştır. Mimari ve süsleme özelliklerine bakarak 13.-14. yüzyıllara tarihlendirilmektedir. Yapı daha sonra 1647-1655, 1760 ve 1877'de kapsamlı onarımlar geçirmiştir. Günümüze ulaşan şekil 17-19 yüzyıllardan kalmadır. Doğu-batı doğrultusunda uzanan dikdörtgen bir alana oturmaktadır. Doğudaki kilise ile batıdaki jamaton bütün olarak ele alınmıştır. Batı cephenin ortasında anıtsal bir giriş yer almaktadır.

Yanal (Soradir) Kilisesi

Başkale'nin Yanal köyünde bulunmaktadır. St. Ejmiacin adına yapılan kilise, 7.-9. yüzyıllara tarihlendirilmektedir.Merkezi kubbeli, dörtlü yonca yaprağı planlıdır. Doğu ve batı kolları daha uzun tutulmuş kilisenin orta mekanı karşılıklı ikişer kemerin kesişmesiyle oluşturulmuş kaburgalı bir kubbeyle örtülmüştür. Kubbe dışa, köşeleri planmış kare biçiminde yüksekçe bir kasnakla yansıtılmıştır. Kilisenin kolları içten yarım daire planlı, doğudaki apsis yuvarlağı ile batıdaki kol daha uzun tutulmuştur. Batıdaki kolun ortasına sivri kemerli bir kapı açılmıştır. Kuzey ve güneydeki kollar dışa beş kenarlı olarak yansıtılmıştır. Doğudaki kol, yanlarındaki hücreleriyle daha geniş bir cephe oluşturmaktadır. Hafif kırmızımtırak düzgün kesme taşlar yapıda kullanılmıştır.

Diğer Kiliseler

Van ve ilçelerinde bunlardan başka günümüze ulaşan bir çok kilise ve manastır yapısı mevcuttur. Eski Van'da Çifte Kilise; Erciş'te Salmanağa Kilisesi; Muradiye'de St. Etienne Kilisesi; Gevaş Kırmızı Kilise, St. Tomas Manastırı ve Deveboynu Manastırı; Bahçesaray Aparank Manastırı, Dire Gele (St. Georges Kilisesi) , St.Jacgues Kilisesi ve Andzghousts Kilisesi; Çatak Elmalı Kilisesi ile Ziv, Hişet, Hiris ve Aşahı Hiris ve Aşağı Hiris kiliseleri; Gürpınar St. Merinos Kilisesi bunların başlıcalarıdır.

• Medreseler •

Hüsrev Paşa Mederesesi

Eski Van'da Hüsrev Paşa külliyesi içerisinde, caminin kuzey tarafında yer almaktadır. Medrese'nin cami ile aynı tarihte yani 1567 yılında yapıldığı kabul edilmektedir. Oldukça harap durumda olan medrese, 1996 yılında Prof. Dr. Abdüsselam Uluçam başkanlığında başlatılan bazı kazı ve restorasyon çalışmaları sonucunda ortaya çıkarılmıştır.

Hoşap Evliya Bey Mederesesi

Hoşap'ın güney doğusundaki Gevirhan Mezarlığı'nda bulunmaktadır. Mahmudi Evliya Bey tarafından XVII. yüzyıl. 3 çeyreğinde yaptırılmıştır.Avlunun doğu ve batısında sıralanan medrese odaları, güneydeki sekizgen mescit ile bunun doğusundaki iki odadan meydana gelmiştir. Batıdaki üç oda dikdörtgen planlı ve beşik tonoz örtülüdür. Doğudaki üç odanın üst örtüleri yıkılmıştır. Tamamında moloz taş malzeme kullanılmış olup, süslemeye yer verilmemiştir.

Pizan Hüsrev Bey Mederesesi

Başkale'nin Pizan (Örenkale) köyünde bulunan medrese, kitabesine göre Hüsrev bey tarafından 1653 tarihinde yaptırılmıştır.Kuzeydoğu - güneybatı istikametinde kareye yakın dikdörtgen planlı yapı; avlulu, iki katlı ve ikikanatlı medreseler grubuna girmektedir. Revaklı avlunun gerisinde güneydoğu tarafda dört, kuzeybatıda ise, üç oda yer almaktadır. Alt ve üst katlarda oda sayısı aynıdır. Kuzeybatı kanadın alt katındaki büyükçe mekan mescid olarak düzenlenmiştir. Bunun güney tarafına verev biçimde mihrab nişi yerleştirilmiştir. Kuzeydoğu cepheye açılmış, sivri kemerli bir girinti içeresindeki kapıdan avluya girilmektedir. Kapı üzerinde kitabesi bulunmaktadır. Yapıda moloz taş malzeme görülmektedir. Herhangi bir süsleme mevcut değildir.

• Mezar Anıtları •

Gevaş Halime Hatun Kümbeti

Gevaş ilçesindeki Selçuklu Mezarlığı'nın doğu tarafında bulunmaktadır. Giriş kapısı üzerindeki kitabesine göre Melik İzzeddin tarafından 1335 tarihinde, kızı Halime Hatun için yaptırılmıştır. Ustası Ahlatlı Pehlivan oğlu Esed'dir.İki katlı inşa edilmiş kümbetin cenazeliği kare planlı olup, doğudaki kapısına merdivenle inilmektedir.

Erciş Anonim (Zortul) Kümbet

Erciş'in Zortul köyü yakınlarında tarlaların içerisinde yer almaktadır. Kitabesi olmadığından kim tarafından ve kimin adına yapıldığı belli değildir. XV. yüzyıl. başlarında Karakoyunlular'dan önemli bir şahsiyet için inşa edildiği tahmin edilmektedir.İki katlı kümbetin kare kaidesi ve bunun üzerinde onikigen gövdesi mecuttur. Üzeri piramidal bir külahla örtülmüştür.

Diğer Kümbetler ve Türbeler

Hüsrev Paşa Kümbeti, Hoşap Süleyman Bey Kümbeti, Hoşap Hasan Bey Türbesi, Çaldıran Kübik Köyü Kümbetleri, Pizan (Örenkale), Harbeleri Eski Van İkiz Kümbetler.

• Köprüler •

Bend-i Mahi Köprüsü

Her ikisi de sekiz sütunla oluşturulmuş, baldeken tarzda inşa edilmiştir. Sekizgen bir kaideye oturan sütunlar sivri kemerlerle birbirine bağlanmıştır. Üzerleri sivri kemerlere oturan piramidal birer külahla örtülmüştür. Yapıların zeminleri taşa döşeli olup, sanduka yoktur.1992 yılında Vakıflar Genel Müdürlüğü tarafından onarımları yapılmıştır.

Evliya Bey Köprüsü

Hoşap'ın merkezinde, bugünkü Van-Hakkari karayolunun hemen kuzeyinde kalmaktadır. Hoşap suyunun üzerinde, kalenin güney tarafında yer almaktadır. Mansab yönündeki iki kitabeden köprünün 1082 (1671)'de Evliya Bey tarafından yaptırıldığı anlaşılmaktadır.

Çatak Köprüsü

Çatağın girişinde, ilçenin ortasından geçen çay üzerinde yer alan köprü, kuzeydoğu güneybatı istikametinde uzanmaktadır. Köprünün üzerinde Ermenice kitabeler bulunmaktadır. Kitabeler çözümlenemediği için hangi tarihte ve kim tarafından yapıldığı bilinememektedir. Ancak XVII-XVIII. yüzyıllar içerisinde Osmanlıda yapılmış olabilir.

Hurkan Köprüsü

Çatak suyu üzerinde, Çatak - Narlı yol ayrımında bulunmaktadır. XVII-XVIII, yüzyıllara tarihlendirilmektedir.Kuzeydoğu güney batı istikametinde uzanan köprü,tek gözlü yolunun eğimli olduğu köprüler grubuna girmektedir. Köprü gözü sivri kemerlidir. Kenarda tuğla, diğer taraflarda harçla tutturulmuş moloz taş malzeme kullanılmıştır. Kuzeydoğu tarafta bir oda yer almaktadır.

Hoşap Köprüsü

XVII-XVIII. yüzyıllarda yapılmış olabileceği tahmir edilmektedir.Kuzeyden dükkanlarla cephesi kapatılmış olan hanın, diğer kısımları da büyük ölçüde toprak altında kalmıştır. Dikdörtgen planlı yapı, kuzey-güney istikametinde uzanan dört sahından meydana gelmiştir.Sahınlar birbirinden sivri kemerlerle ayrılmış olup, üzerleri beşik tonozlorla örtüImüştür. Dıştan düz toprak dam kaplı han, günümüzde özel mülkiyet olup, ahır olarak kullanılmaktadır.

• Van Evleri •

Tarihi Van kalesi'nin güneyinde bulunan Eski Van Şehri, 1915 Rus-Ermeni işgaline kadar, yaşanılır bir kent halindeydi. Müslüman ve diğer azınlıklarla birlikte yaklaşık 35.000 insanın yaşadığı şehirde her türden ve dini mimari yapılar vardı. Bu çeşit mimari yapılanmanın özünde, hoşgörü ve karşılıklı saygının olduğu bir gerçektir.1918'de Rus'ların bölgeden çekilmesi ile Eski Van Şe1ri ve dışındaki bağ evlerinin tümü yıkılıp yakılımıştır. Günümüzde Eski Vatı Şehri adeta virane bir kent görünümündedir. Eski Van Şehri'de önemli bir yer tutan evlerin plan tipi ve yapı fonksiyonları hakkında araştırmacıların fotoğraflarından açıkça görüleceği gibi, arazinin sınırlı olmasından dolayıdır ki, yapıların tümü bitişik nizplar halinde yerleşmişledir. Yerii yapılaşmadaki evlerin çoğu iki katlı olup, arazinin genişliğinden olmalıdır ki; her ev ayrık plan nizamında ve balıçeli olarak bina edilmiştir. Günümüzde sayıları yaklaşık 15'i bulan Van evleri gi;ınün şartlarına uyarlanarak kullanılmaktadır. Bunlardan bazıları şunlardır :

Abdulselam Arilas Evi
İsmail Ödemiş Evi
Cemil Efendi Evi
Sipahioğlu Evi
Ambarcı Mehmed Evi
Gazi Abbas Melül Evi

Söz konusu evler değişik planlarda ve formlardan inşa edilmelerine rağmen, işlevsellik olarak birbirleriyle benzerlik göstermektedir. Yapıların teknik özellikleri tipolojik olarak 4 gruba ayrılmaktadır;

• Tek Katlı Evler
• Çift Katlı Cumbasız Evler
• Çift Katlı Cumbalı Evler
• Özel Evler